Acil durum fonu ne kadar olmalı? Maaşlı için 3, serbest çalışan için 6 ay

Acil durum fonu, gelirin durduğu ya da beklenmedik bir giderin geldiği ayda sizi nakit avansa, KMH'ye ve yapılandırmayı bozmaya düşmekten koruyan paradır. Borç planının en ucuz sigortasıdır: getirisi düşüktür ama yokluğu portföyün en pahalı borcunu doğurur.

Kaç ay: 3 mü 6 mı

Ölçü gelir değil, zorunlu gider: kira/aidat, gıda, faturalar, ulaşım, okul, sağlık ve borçların zorunlu ödemeleri (asgariler, taksitler, yapılandırma). İstekler ölçüye girmez; acil durumda zaten kesilir.

Serbest çalışan için 6 ayın gerekçesi TÜİK'in de gösterdiği yapıdır: müteşebbis gelirinin ay ay dalgalanması ve tahsilata bağlı olması. Yedek, kötü ayı iyi ayın parasıyla kapatır; "kendinize maaş ödemek" yedek hesabından ana hesaba her ay sabit tutar aktarmaktır.

Borç varken sıra

Yedek fonun getirisi (mevduat) neredeyse her zaman kartın ve KMH'nin maliyetinden düşüktür; bu yüzden "önce 6 ay biriktir, sonra borç öde" matematiksel olarak kaybettirir. Ama yedeksiz borç ödemek de kaybettirir: ilk sürprizde nakit avans (%6–8/ay efektif) ya da KMH (%4,5). Çözüm sıradır:

1. 1 aylık zorunlu gider kadar yedek, her şeyden önce ve hızla (2–3 ayda).
2. En pahalı borç: KMH, kart dönen borcu. Asgarilerin üstündeki her lira buraya.
3. Yedeği 3–6 aya tamamlamak, pahalı borçlar kapandıktan sonra; kredi ve yapılandırma gibi ucuz borçlar devam ederken.

Ölçüt tek cümle: yedek fonun aylık getirisi, en pahalı borcunuzun aylık maliyetinden düşükse, 1 aylık yedeğin üstü borca gider. Rakamlarınızla: acil durum fonu hesap makinesi.

Nerede durmalı

• Ayrı hesap. Günlük harcama hesabında duran yedek, yedek değildir; üç ayda erir.
• Vadeli TL mevduat, kısa vade (32 gün gibi) ya da vade sonunda yenilenen. Bankalar vadeyi bozarsanız faizi vermez; bu yüzden fonu iki parçaya bölmek makul: yarısı vadesiz ya da günlük vadeli, yarısı 1–3 ay vadeli.
• Getiri: TCMB, bankaların TL mevduata fiilen uyguladığı ağırlıklı ortalama faizi haftalık yayımlar; bankanızın teklifini bununla karşılaştırın. Faizden stopaj (tevkifat) kesilir ve oranı vadeye göre değişir, GİB tebliğlerinde güncellenir; hesap makinesine net oranı girmek için bankanızın "net getiri" rakamını kullanın.
• Olmaması gerekenler: hisse, kripto, uzun vadeli fon, altın. Değeri en çok ihtiyaç duyduğunuz günde düşük olabilir; acil durum fonu getiri aracı değil, sigortadır.
• Döviz: kur riski iki yönlüdür; giderleriniz TL ise yedek TL'dir. Döviz cinsinden borç ya da giderin varsa o kadarı dövizde.

Fon kullanıldıktan sonra

Acil durum gelir, fon kullanılır; sonraki ay borç ödeme hızı düşürülür ve fon önce yeniden 1 aya, sonra hedefe tamamlanır. Fon kullanmak başarısızlık değil, fonun işidir; başarısızlık fonun yokluğunda nakit avansa düşmektir.

Sık yapılan hatalar

1. Gelirin katı olarak ölçmek. Ölçü zorunlu giderdir; gelirin yarısı harcanmıyorsa 3 aylık gelir 6 aylık gider eder ve hedef gereksiz büyür.
2. Borç varken 6 ay biriktirmek. 1 aydan sonrası pahalı borçtan sonra.
3. Yedeği "yatırım" yapmak. Hisse ve altın acil durumda düşükte satılır.
4. Harcama hesabında tutmak. Erir.
5. Taksitle acil durum çözmek. Fon yokken kart taksidi, gelecek ayların yükünü büyütür; fonu bunun için kurdunuz.

Gelecek uygulamasında yedek, kasa çizgisinin altında ayrı bir eşik olarak görünür: kapanış kasası eşiğin altına inen ay işaretlenir ve Strateji sekmesi ek ödemeyi yedek tamamlanana kadar kısar.