Hangi borcu önce kapatmalı? Tek kural ve iki istisna
Birden fazla borcunuz varsa ek paranın nereye gideceğini belirleyen tek kural faiz oranıdır. İstisnaları ve nasıl hesaplanacağını anlatıyoruz.
Borç kapatmada en sık yapılan hata "en büyük borcu" ya da "en çok rahatsız edeni" önce kapatmaktır. Doğru soru şu: ek ödeyeceğim her lira, hangi borçta en çok faizi keser?
Tek kural: faiz oranı
Bir liralık ek ödeme, o borcun aylık oranı kadar faiz tasarrufu sağlar. Aylık %4,5 faizli KMH'ye yatırdığınız 10.000 ₺ her ay 450 ₺ faiz keser; aylık %2,5 efektif maliyetli krediye yatırsanız 250 ₺. Bakiye büyüklüğü, taksit tutarı, "ne zaman biter" — hiçbiri bu kararı değiştirmez. Bu yaklaşımın adı çığ (avalanche) yöntemi.
Sıralama için her borcun gerçek aylık maliyetini bilmeniz gerekir:
| Borç | Maliyet nasıl bulunur |
|---|---|
| KMH | Sözleşmedeki aylık oran, doğrudan. |
| Kredi kartı | Aylık akdi faiz, yalnızca taksitsiz kısma. Taksitli işlemler faizsizdir; kartın "harmanlanmış" maliyeti düşük görünebilir. |
| Kredi | Bankanın söylediği faiz değil, vergiler dahil efektif oran. Bilmiyorsanız taksit + kalan taksit + kapama tutarından çözülür. |
| Vergi yapılandırması | Yıllık tecil faizi / 12 — genelde kredi kartından ucuz. |
İstisna 1: bozulma riski
Vergi/SGK yapılandırmasında bir yılda ikiden fazla taksit aksarsa tüm borç muaccel olur. Oranı düşük olsa da, o taksiti aksatmanın maliyeti "faiz" değil felakettir. Yapılandırma taksitleri sıralamaya girmez: her ay ilk ödenen kalemdir.
İstisna 2: nakit güvenliği
Elinizdeki tüm parayı en pahalı borca yatırıp ay ortasında KMH'ye düşmek, kazandığınızı geri verir. Üç aylık zorunlu gider kadar yedek yoksa, ek ödemeyi ona göre küçültün.
Kartopu ne zaman mantıklı
Küçük borçları önce kapatmak (kartopu) motivasyon verir ve aylık zorunlu yükü hızlı düşürür. Çığ ile arasındaki fark küçükse — hesap makinesi bunu gösterir — kartopu tercih edilebilir. Fark büyükse (farklı oranlı büyük borçlar), çığ.
Nasıl uygulanır
- Tüm borçları tek listeye alın; her birinin aylık maliyetini bulun.
- Yapılandırma taksitleri ve asgariler her ay ödenir; pazarlık yok.
- Kalan ek para, en yüksek oranlı borca gider. O kapanınca sıradakine.
- Her ay nakit akışını kontrol edin: ek ödeme gerçekten yapılabiliyor mu?
Gelecek uygulaması bu sıralamayı otomatik yapar ve nakit akışınızın buna yetip yetmediğini ay ay gösterir.
Sık sorulanlar
En yüksek faizli borç hangisi?
Genellikle KMH (aylık %4-5), sonra kredi kartı dönen borcu (%4-4,5), sonra ihtiyaç kredisi (vergiler dahil %4 civarı), en sonda konut kredisi. Ama kendi rakamlarınıza bakın; kredinin örtük oranı taksitten çözülür.
Küçük borcu önce kapatmak yanlış mı?
Matematiksel olarak daha pahalıdır ama fark küçükse motivasyon için mantıklı olabilir. Farkı hesap makinesiyle görün, sonra karar verin.
Vergi borcu ucuz diye en sona mı bırakılır?
Ek ödeme sırasında evet, ama aylık taksiti her zaman ilk ödenen kalemdir: bir yılda ikiden fazla taksit aksarsa yapılandırma bozulur ve tüm borç gecikme zammıyla muaccel olur.
Bu konuda
- Çığ mı kartopu mu? İki yöntemi aynı rakamlarla karşılaştırdık
- En ucuz plan, nakit yoksa plan değildir: aylık nakit akışı nasıl çıkarılır
Kaynaklar
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; mali müşavirlik, yatırım danışmanlığı veya hukuki tavsiye değildir. Oranlar (asgari ödeme, faiz tavanları, vergiler, tecil faizi) mevzuatla değişir; kararınızdan önce güncel oranı bankanızdan veya resmî kaynaktan teyit edin. Hesaplamalar girdiğiniz varsayımlara bağlıdır.